Ścieżka SMART – nabór projektów B+R: wszystko co musisz wiedzieć!

Ścieżka SMART to jeden z kluczowych instrumentów wsparcia innowacji w programie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Od 2026 roku formuła została uproszczona: dla MŚP przewidziano odrębne nabory na projekty badawczo-rozwojowe (B+R) oraz osobno na wdrożenie wyników prac B+R. W praktyce oznacza to, że firmy mogą skupić wniosek wyłącznie na pracach B+R i uzyskać finansowanie na doprowadzenie do opracowania innowacji.

Nabór B+R wspiera projekty o charakterze badawczo-rozwojowym, obejmujące realizację prac B+R, tj. badań przemysłowych i eksperymentalnych prac rozwojowych albo wyłącznie eksperymentalnych prac rozwojowych. Celem jest doprowadzenie do powstania nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania (produktu albo procesu), które realnie ma szansę obronić się rynkowo.

W komunikatach dotyczących nowych zasad podkreślono także możliwość wsparcia projektów związanych z technologiami podwójnego zastosowania (dual use), czyli takich, które mogą znaleźć zastosowanie zarówno w sektorze cywilnym, jak i obronnym.

Ścieżka SMART w nowej odsłonie (dla MŚP) jest adresowana do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność gospodarczą w Polsce, które mają potencjał do przygotowania i późniejszego wdrożenia innowacyjnego rozwiązania. W tym naborze kluczowa jest zdolność firmy do realizacji prac badawczo-rozwojowych (organizacyjna, kadrowa, finansowa) oraz logiczny plan przejścia od prac B+R do wdrożenia.

Wymogiem merytorycznym jest również zgodność projektu z co najmniej jedną Krajową Inteligentną Specjalizacją (KIS) oraz wykazanie innowacyjności co najmniej w skali kraju. Lista KIS jest publikowana oficjalnie i warto ją odnieść do celu projektu już na etapie koncepcji.

W pierwszym naborze na nowych zasadach wnioski można składać od 26 lutego 2026 r. do 31 marca 2026 r., a alokacja przeznaczona na ten nabór wynosi 700 mln zł.

Istotne są także limity finansowe projektu: najniższa dopuszczalna kwota wydatków kwalifikowanych na prace B+R wynosi 3 mln zł, a maksymalna 50 mln zł. Te progi w praktyce premiują projekty dobrze zaplanowane, z jasną agendą badawczą i mierzalnymi rezultatami.

W projektach badawczo-rozwojowych katalog kosztów kwalifikowalnych jest typowy dla pomocy na B+R i obejmuje m.in.: koszty personelu (badaczy, techników i personelu pomocniczego), koszty aparatury i sprzętu (w zakresie i przez okres wykorzystania w projekcie), koszty budynków i gruntów (zwykle w formie amortyzacji), koszty badań wykonywanych na podstawie umowy (podwykonawstwo, zakup wiedzy i patentów), a także koszty ogólne i operacyjne bezpośrednio związane z projektem.

W części B+R szczególnie ważne jest prawidłowe uzasadnienie, dlaczego dany koszt jest niezbędny do osiągnięcia rezultatów prac oraz jak będzie rozliczany (np. proporcja użycia aparatury w projekcie).

Poziom dofinansowania zależy od rodzaju prac oraz statusu przedsiębiorstwa. W ogólnych zasadach pomocy na projekty B+R intensywność pomocy bazowo wynosi m.in. 50% kosztów kwalifikowalnych dla badań przemysłowych oraz 25% dla eksperymentalnych prac rozwojowych.

Intensywność może zostać zwiększona, m.in. ze względu na wielkość firmy (premia dla MŚP) oraz spełnienie warunków dotyczących efektywnej współpracy lub upowszechniania wyników, przy czym obowiązuje limit maksymalny (do 80% dla prac B+R w typowych konfiguracjach). W praktyce oznacza to, że mikro i małe firmy, przy dobrze zaprojektowanym projekcie i właściwie opisanej współpracy, mogą osiągać bardzo wysoki procent dofinansowania, ale trzeba to policzyć i uzasadnić zgodnie z zasadami pomocy.

Zasady oceny zostały ułożone tak, aby szybciej oddzielić wnioski niespełniające podstawowych warunków od tych, które mają realną szansę na finansowanie. Wskazano dwuetapową ocenę: w pierwszym kroku weryfikowane są m.in. uprawnienia wnioskodawcy oraz badawczo-rozwojowy charakter projektu, a dopiero w drugim etapie oceniana jest innowacyjność oraz realna zdolność firmy do realizacji i wdrożenia wyników prac B+R.

W komunikacie podkreślono także preferencje dla projektów, które „zmieniają rynek”, są przyjazne środowisku, wykorzystują technologie cyfrowe lub poprawiają jakość życia, a większą punktację mają otrzymywać m.in. wdrożenie wyników do własnej działalności, zabezpieczenie praw własności intelektualnej oraz wdrożenie na rynku polskim.

1. Uzasadnij potrzebę i przewagę innowacji – opisz, co dokładnie zmieniasz względem rozwiązań rynkowych i dlaczego to innowacja co najmniej w skali kraju.
2. Powiąż projekt z KIS – wskaż konkretną specjalizację i pokaż logiczny związek celu projektu z jej zakresem.
3. Zbuduj spójną agendę badawczą – podziel prace na zadania B+R, opisz metodykę, ryzyka, kamienie milowe i mierzalne rezultaty.
4. Przygotuj budżet w granicach naboru – pamiętaj o minimalnym progu 3 mln zł i górnym limicie 50 mln zł wydatków kwalifikowanych na B+R.
5. Zapanuj nad kosztami kwalifikowalnymi – przypisz koszty do działań B+R i uzasadnij ich niezbędność (personel, aparatura, podwykonawstwo, materiały, koszty pośrednie).

Dobrze przygotowany projekt w Ścieżce SMART B+R to taki, który ma jasny problem, mierzalny rezultat i realistyczny plan przejścia od badań do komercyjnego wykorzystania wyników. Warto zacząć od dopracowania koncepcji i agendy B+R, a dopiero potem „dopinać” budżet oraz argumentację pod kryteria oceny.