Drukarnia, która planuje zrezygnować z nafty przy obróbce matryc, może pokazać dwie różne zmiany: ile matryc wykona nową metodą i o ile mniej odpadowego oleju powstanie w ciągu roku. Każda z tych liczb odpowiada na inne pytanie. Podobnie warto zacząć przygotowania do programu „Zielony biznes i innowacje”: wybierz jeden proces w zakładzie, ustal jego obecne wyniki i dopiero wtedy porównaj oferty maszyn.
Na przykładzie trzech wniosków przygotowanych przez Inicjatywę Euro pokazujemy, jak dobrać miarę do inwestycji. Wymagane wskaźniki i sposób ich oceny sprawdź w dokumentacji konkretnego naboru. Sprawdź informacje o Funduszach Norweskich dla firm.
Jakie wskaźniki środowiskowe warto przygotować?
Jeśli maszyna ma ograniczyć emisje gazów cieplarnianych, oszacuj roczną redukcję w tonach ekwiwalentu CO₂ (t CO₂e/rok). Zacznij od wielkości, którą możesz zmierzyć w zakładzie.
- Energia i paliwo. Zbierz zużycie prądu w kWh lub MWh, gazu w jednostce z faktury, a paliwa w litrach lub tonach. Jeśli licznik obejmuje całą halę, wyjaśnij, jak wyodrębnisz zużycie modernizowanej linii.
- Odpady i odzysk surowców. Zważ osobno materiał przyjęty do procesu, surowiec odzyskany oraz odpad przekazany do zagospodarowania. Podstawą mogą być kwity wagowe, ewidencja produkcji i dokumenty odbioru odpadów.
- Woda. Jeśli zmieniasz mycie, chłodzenie lub płukanie, sprawdź pobór wody i ilość poddaną uzdatnianiu w m³. Odczyt wodomierza przypisz do okresu i wielkości produkcji.
Jak policzyć roczną redukcję CO₂?
Zbierz dane za 12 miesięcy dla procesu, który ma się zmienić. Dla każdego źródła pomnóż roczne zużycie przez właściwy współczynnik emisji. Od wyniku przed inwestycją odejmij prognozę po modernizacji. Przy współczynniku zapisz źródło i jednostkę. Metodę oraz wartości stosowane we wniosku dobierz zgodnie z dokumentacją naboru.
Przykład dla zakładu produkcyjnego. Wózek zużywa 5 000 litrów oleju napędowego rocznie. Po zmianie trasy transportu wewnętrznego, przy tej samej liczbie przewiezionych palet, zakład przewiduje zużycie 4 000 litrów. Przy przykładowym współczynniku 2,640 kg CO₂ na litr oszczędność 1 000 litrów odpowiada 2 640 kg, czyli 2,64 t CO₂ rocznie. Wartość bazową udokumentuj ewidencją tankowań, a prognozę sprawdź po wdrożeniu na tej samej trasie.
Co zrobić, gdy po zakupie wzrośnie produkcja? Załóżmy, że linia zużywała 100 MWh przy 10 tys. sztuk rocznie, a nowa ma zużywać 120 MWh przy 15 tys. sztuk. Zużycie na sztukę spada z 10 do 8 kWh, lecz roczne zużycie zakładu rośnie o 20 MWh. We wniosku pokaż obie wartości i opisz wariant porównawczy. Sam spadek zużycia na sztukę nie wystarcza do wykazania rocznej redukcji emisji.
Jak wykazać efekt środowiskowy, gdy firma uruchamia nową linię produkcyjną?
Gdy wymieniasz maszynę, punktem odniesienia mogą być pomiary z obecnej produkcji. Co jednak pokazać we wniosku o Fundusze Norweskie, jeśli budujesz nową halę i po raz pierwszy uruchamiasz w niej linię? Zerowy odczyt licznika w pustej hali niewiele mówi o korzyści z wyboru technologii. Porównaj planowaną linię z rozwiązaniem, które firma rzeczywiście wybrałaby bez dotacji. Oba warianty powinny wykonać to samo zadanie produkcyjne.
Przykład obliczeniowy. Zakład planuje produkować 200 tys. detali rocznie. Załóżmy, że przy tej wielkości produkcji linia standardowa pobrałaby 180 MWh energii, a wybrana przez firmę – 132 MWh. Różnica wynosi 48 MWh rocznie, czyli około 27% względem wariantu standardowego.
Poproś dostawców o dane dla tego samego detalu, obciążenia i liczby godzin pracy. Po uruchomieniu linii zestaw odczyt podlicznika z liczbą wykonanych detali. W ten sposób sprawdzisz, czy zużycie przy zakładanej produkcji odpowiada prognozie.
Jak policzyć odpad, który dzięki nowej maszynie w ogóle nie powstanie?
Załóżmy, że przy produkcji tej samej liczby elementów z blachy powstawały 24 tony ścinków rocznie. Próba rozkroju dla tych samych detali wskazuje, że po zmianie technologii będzie ich 15 ton. Planowany efekt to 9 ton odpadów mniej rocznie. Do wniosku przydadzą się ewidencja odpadów i raport z próby rozkroju. Po wdrożeniu zakład może sprawdzić masę ścinków dla porównywalnej produkcji.
Jeśli pozostałe 15 ton trafia do recyklingu, wykaż je osobno. Dodanie ich do 9 ton zawyżyłoby ilość odpadów, których powstaniu zapobiegła inwestycja.
Trzy przykłady wskaźników z wniosków naszych klientów
Podane liczby to cele zapisane we wnioskach naszych klientów. Ostatnia kolumna pokazuje, jak zakład może sprawdzić wykonanie celu.
| Inwestycja | Planowany efekt | Jak go sprawdzić? |
|---|---|---|
| Obróbka form drukowych | 100% matryc bez nafty. Osobny cel: ograniczenie ilości odpadowego oleju nawet o 500 kg rocznie przy bazie 1 000 kg. | Porównać liczbę matryc obrabianych nową metodą z całą produkcją. Oddzielnie zważyć odpad. |
| Odzysk metali | Co najmniej 900 t odzyskanego metalu w pierwszym roku. We wniosku przyjęto: 900 × 1,75 = 1 575 t CO₂ rocznie. | Zestawić masę odzyskanych metali z dokumentami ważenia. Do obliczeń użyć masy odzysku, a nie całego wsadu. |
| Diagnostyka pojazdów i fotowoltaika | 30 MWh energii z fotowoltaiki rocznie. We wniosku oszacowano z tego tytułu redukcję o 22,95 t CO₂ rocznie. | Odczytać produkcję energii z instalacji. Wskaźnik dotyczył zasilania zakładu, więc nie przypisywano tej redukcji badanym pojazdom. |
Zobacz zakres trzech inwestycji i kwoty pozyskanych dotacji.
Jakie dokumenty zebrać przed rozmową z dostawcą?
Przygotuj zestawienie za 12 miesięcy, liczbę wyprodukowanych sztuk lub ton oraz dokument potwierdzający każdy pomiar. Poproś dostawcę o przewidywane zużycie dla Twojego materiału, obciążenia i liczby zmian. Moc znamionowa w kW sama nie określa rocznego zużycia w kWh.
Jeśli masz audyt energetyczny, wykorzystaj pomiary dotyczące modernizowanej linii. Gdy korzystasz z faktur za całą halę, opisz sposób przypisania zużycia do tej maszyny. W arkuszu warto zostawić obok wyniku miejsce na źródło danych i założenia. Po uruchomieniu maszyny łatwiej wtedy powtórzyć pomiar.
Planujesz zakup maszyny, która ograniczy zużycie materiału, energii lub ilość odpadów? Podaj miejscowość zakładu, budżet netto i zmianę, którą chcesz zmierzyć. Prześlij inwestycję do wstępnej oceny.